Web 1.0, web 2.0 & web 3.0

Posted on Updated on

Trong một cuộc phỏng vấn do Scott Laningham của IBM thực hiện, Tim Berners-Lee – người được coi là cha đẻ của world wide web – gọi web 2.0 là một kiểu chơi chữ hay biệt ngữ (a piece of jargon, bạn có thể xem ở đây). Không phải ai cũng hoàn toàn đồng tình với ông, thậm chí họ đã nói tới một thế hệ web thứ ba – Web 3.0.

1. Web 1.0

Đó là tất cả những gì chúng ta rất quen dùng hàng ngày. Một trang tin, báo điện tử với những mục tin có sẵn cho chúng ta. Nhấp vào một liên kết, chờ một chút (hoặc rất lâu, tùy theo tốc độ của máy chủ và số lượng người dùng) chúng ta sẽ có một nội dung mới. Không cần phải nói nhiều, web là một phát minh vĩ đại, cảm ơn Tim Berners-Lee! Không có cuốn sách nào có khả năng tương tự, ngay cả “Bách Khoa Tòa Thư” cũng chỉ là chú lùn khiêm tốn so với kho tri thức vĩ đại của web. Còn về tốc độ tìm kiếm thì cho đến nay cũng ít người lý giải tại sao “cái gì Google cũng biết” và có thể tìm ra nhanh đến như vậy.

Nhưng web 1.0 là những trang web gần như chỉ cho phép bạn đọc và đọc (read-only web). Tất nhiên nó có thể cho phép “viết” vào số thẻ tín dụng hay hồ sơ xin việc của bạn nhưng nó sẽ quyết định sử dụng những thông tin này như thế nào chứ không phải bạn. Rất ít trang web cho phép bạn đưa các ý kiến của mình lên một cách tự do và nếu có nó lại chịu sự phân loại của chủ trang web theo những cách khá thô sơ và cứng nhắc (ví dụ, các chủ đề trong forum, bạn làm thế nào để tự tạo ra một chủ đề mới cho riêng mình?)

Web 1.0 là phần lớn những gì chúng ta đang dùng: hữu ích và mặc nhiên như thế từ khi khái niệm web ra đời. Nhưng web đã trưởng thành và năm 2006 đã có hơn 80 triệu website đang hoạt động với hơn 1 tỳ người dùng, khoảng 1/4 trong đó cho phép người dùng tự tạo ra nội dung riêng cho mình. Khó có thể tìm ra kiểu “chơi chữ” nào phù hợp hơn khi gọi đó là web thế hệ thứ 2 – Web 2.0.

Hình 1: Web 1.0 năm 1996 so với web 2.0 sau đó 10 năm (Nguồn web2.wsj2.com)

2. Web 2.0

Tim Berners-Lee, trong bài phỏng vấn, nhấn mạnh rằng: web mà ông tạo ra mặc nhiên đã là web 2.0 vì web chính là quan hệ “người-với-người”. Khi nói tới web 2.0 người ta nhấn mạnh tới ảnh hưởng về xã hội của web hơn là các yếu tố kỹ thuật. Web 2.0 tạo cơ hội cho người dùng sử dụng web khác so với trước kia. Họ không còn là những người tiếp nhận thông tin thụ động mà là người tham gia tạo nên nôi dung của nó (nếu nền giáo dục của chúng ta làm được điều tương tự thì tôi sẽ đề nghị gọi nó là “Cải cách giáo dục 2.0”!). Đó là các trang web có thể “đọc và viết” (read-and-write), tất nhiên phải hiểu theo nghĩa rộng của từ “viết” bao gồm cả hình ảnh, video và nhiều thứ khác tạo nên các nội dung web đa phương tiện ngày nay.

Web 2.0 không chỉ là việc nó đã có thêm hơn 950 triệu người dùng mà còn cho thấy sự tiến bộ của kỹ thuật web đã giúp cho người dùng tạo nên các không gian riêng cho mình ở MySpace, Flickr hay YouTube. Nó cho thấy ảnh hưởng của trí tuệ tập thể và sức lan tỏa của mạng, ngày hôm nay ban nhạc OK GO gần như không ai biết tới thì hôm sau đã là hiện tượng vì video clip của họ được các fan đưa lên YouTube. Nếu bạn đã bắt đầu tạo nên blog đầu tiên thì bạn sẽ không bao giờ còn là các “con thuyền không số” trôi nổi qua các đại dương do người khác vẽ ra nữa mà bạn có thể lèo lái con thuyền ấy theo ý của mình, gắn cho nó những cái tên có ý nghĩa như “Hoa của trời” hay “Muối của đất”… phản ánh quan điểm/ý thích của mình.

Web 2.0 có thể là “trò chơi chữ” của một người làm công tác quảng bá (marketer) lúc ban đầu, nhưng hôm nay nó ở đây hiện hữu và thách thức. Tim Berners-Lee có thể bỏ số 2.0 để tiếp tục gọi nó đơn giản là web, vâng nó vẫn là web, có điều chắc chắn là nó không còn là những cái của 10 năm về trước.

3. Web 3.0

Một số người mơ mộng đã bắt đầu nghĩ tới những trang web thế hệ thứ 3 hay web 3.0. Nó sẽ thế nào? Không ai biết chắc chắn. Có thể đó là các trang web thời gian thực (real-time) nơi tất cả mọi sự kiện đều được phản ánh tức thời như qua một chiếc camera khổng lồ hay có thể đó là các nội dung được 3D hóa nơi khái niệm về “trang web” (page) sẽ mất dần ý nghĩa. Nhưng tôi tin rằng những trang web thế hệ thứ 3 sẽ xuất hiện chỉ khi nó tạo nên một cuộc cách mạng về phương thức con người sử dụng web và Internet nói chung, đó sẽ không bao giờ đơn giản chỉ là sự đột phá về mặt kỹ thuật. Cuối cùng, tôi sẽ không ngạc nhiên nếu người ta không gọi nó là web 3.0 mà sẽ dùng một “piece of jargon” khác hẳn.

5 thoughts on “Web 1.0, web 2.0 & web 3.0

    identical said:
    Tháng Chín 7, 2006 lúc 1:32 chiều

    Tặng anh một bài viết theo trường phái hài hước về Web 2.0:

    HOWTO: Create Web 2.0 Startup

    Tiện đây, em add blog của anh vào blogroll nhé🙂

    web2vietnam responded:
    Tháng Chín 7, 2006 lúc 1:47 chiều

    Thực ra bài viết này cũng có cái hay. Nó nói lên một hiện trạng làm web 2.0 theo phong trào và thiếu hiểu biết về mô hình kinh doanh thực sự của một số người.

    Cảm ơn bạn!

    identical said:
    Tháng Chín 7, 2006 lúc 1:58 chiều

    Em chưa hiểu lắm😐. Em nghĩ web 2.0 đâu chỉ gồm những trang web với mục đích kinh doanh? Như digg.com chẳng hạn, đơn giản chỉ là người dùng cùng nhau xây dựng một site tin tức lớn thôi mà. Hay em hiểu sai từ “mô hình kinh doanh thực sự” của anh?😕

    Mà em hỏi luôn: Web 2.0 – cụm từ này đọc theo tiếng Anh là gì? Em nghĩ là Web version 2, phải không ạ? Trước đến giờ em vẫn thắc mắc, hy vọng giờ sẽ có câu trả lời chính xác.

    P/S: Em sinh năm 89, nên anh cứ gọi là em là được rồi🙂

    web2vietnam responded:
    Tháng Chín 7, 2006 lúc 2:11 chiều

    Mô hình kinh doanh có thể hiểu theo nghĩa rất rộng nhất là trên Net. Không hẳn cứ website nào bán hàng lấy tiền thì đó mới có mục đích kinh doanh. Web 2.0, cũng như các trang web khác đều có mục tiêu cuối cùng là khách hàng. Họ là ai? họ trả tiền như thế nào?

    Đó là hàng triệu người truy cập vào website đó. Cách phổ biến nhất là họ “trả tiền” cho website bằng cách xem quảng cáo. Các web như Digg có thể chưa có quảng cáo hôm nay nhưng sẽ không có gì ngạc nhiên nếu họ kiếm được các hợp đồng quảng cáo hàng trăm triệu USD ngày mai (MySpace mói ký hợp đồng QC với Microsoft trị giá gần 1 tỷ USD trong 3 năm!).

    Web 2.0 theo tiếng Anh đơn giản là “web two”. Dù vậy, đây là khái niệm mà nhiều người ngay trong giới IT cũng chưa hiểu rõ.

    Web 1.0, web 2.0 & web 3.0 « MBT Việt Nam said:
    Tháng Mười Một 24, 2006 lúc 10:49 sáng

    […] Web 1.0, web 2.0 & web 3.0 […]

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s