Vào thăm các trang web 2.0, điều đễ nhận thấy nhất là cách thiết kế. Với dân “ngoại đạo” thì đấy chỉ là những hình khối bắt mắt, còn dân nhà nghề thì… thở dài và đặt câu hỏi “bao giờ Việt Nam mới có những nhà thiết kế web đúng nghĩa?”
Khi bắt đầu tìm hiểu web 2.0 và các kỹ thuật đứng sau nó thì ngoài Ajax, tôi luôn chú ý đến việc thết kế đúng chuẩn web (web standards) và cố gắng áp dụng cho các ứng dụng như Fast Dictionary hay Ajax Gomoku. Tuy nhiên, vì chỉ là tay amateur không dám “múa rìu qua mắt thợ’ nên chỉ dám dùng các thiết kế giản dị nhất nhưng luôn chăn trở: “không biết ở Việt Nam có ai ý thức việc thiết kế web theo tiêu chuẩn không?“. Rồi cuối cùng tôi đọc được bài viết Web designer Việt, anh ở đâu? trên blog SonnyMotives và thật mừng khi nhận thấy nhiều người cũng có cùng nỗi âu lo.
Hình 1: Frexy Studio - trang web của Việt Nam theo chuẩn web XHTML/CSS
Vậy thế nào là kiểu thiết kế web không chuẩn? Thứ nhất phải kể tới việc dùng table làm layout cho trang web như một mặc định. Ai cũng biết table được sinh ra để hiển thị các dữ liệu dạng bảng (như bảng thống kê, bảng danh sách…) nên dữ liệu khi đưa vào đó chỉ hiện lên khi tất cả đã được tải về. Dùng table làm layout cho trang web dẫn đến tình trạng trang web tải về và hiển thị chậm. Ngoài ra, trên một số trình duyệt các bảng khi hiển thị thường dễ bị tình trang “co giật” (nhất là khi đặt chiều ngang cột theo phần trăm) trông rất phản cảm. Lạm dụng việc thiết kế web dùng table layout còn làm cho không gian web bỗng trở thành các cột đủ loại và các hình ảnh phải bị bóp vào sao cho không bao giờ được tràn ra ngoài. Tất cả những điều đó làm cho trang web thành ra cứng nhắc, không hình khối cũng chẳng có nghệ thuật.
Cùng với việc dùng table làm layout nhiều nhà thiết kế web cũng bỏ luôn việc dùng CSS để định nghĩa màu sắc, phông nền mà quên mất rằng CSS sinh ra là để giúp cho thiết kế web độc lập với HTML và do đó trang web có thể dễ dàng “thay áo” khi cần mà không phaỉ mất quá nhiều công sức. Giúp sức cho việc “qua mặt” web standards là Microsoft với việc tự tạo cho mình một chuẩn web riêng khi hiển thị trên trình duyệt phổ biến nhất thế giới Internet Explorer.
Các nhà thiết kế web 2.0 cuối cùng cũng đưa web stadards trở lại. Hiếm có trang web 2.0 nào dùng table layout và việc dùng CSS gần như là tiêu chuẩn bắt buộc. Kết quả là các trang web trở nên sống động hơn, có hồn hơn và dường như mỗi trang web đều là một tác phẩm nghệ thuật. Sự trong sáng trong thiết kế giúp cho người dùng không bị lạc vào mê hồn trận của các cột với đủ thứ màu sắc, văn bản chi chít mà tập chung vào công việc chính yếu.
Chính thiết kế 2.0 đã góp một phần cho sự thành công của web 2.0. Còn ở Việt Nam, hy vọng những SonnyMotives hay Frexy không phải là những người đơn độc.
